Blog

Rozwód i podział majątku a samochód w leasingu

Leasing jest bardzo popularną metodą finansowania urządzeń i samochodów stanowiących majątek przedsiębiorcy oraz jego firmy. Niezależnie od okoliczności, że w okresie trwania umowy właścicielem samochodu jest finansujący (leasingodawca), a nie sam przedsiębiorca, to jednak wraz z końcem obowiązywania umowy małżonek – przedsiębiorca ma prawo, co do zasady, wykupić przedmiot umowy leasingu. W niniejszym artykule zostanie umówiona kwestia rozwodu a samochodu w leasingu. 

Spis treści

Wspólność majątkowa, a wykup samochodu przed orzeczeniem rozwodu

W pierwszej kolejności warto podkreślić, że wraz z zawarciem małżeństwa, co do zasady, pomiędzy małżonkami powstaje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. W związku z tym, wszystkie składniki majątkowe nabyte w trakcie małżeństwa będą stanowiły majątek wspólny małżonków, które następnie zostaną pomiędzy nich podzielone, zgodnie z normą wynikającą z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej również jako „k.r.o.”). Co do zasady, wykupienie samochodu będącego przedmiotem leasingu w trakcie trwania małżeństwa nigdy nie budziło większych wątpliwości interpretacyjnych, bowiem małżonek – przedsiębiorca był całkowicie świadomy faktu, że skoro sama własność przedmiotu leasingu (samochodu, czy maszyny) została nabyta w trakcie trwania wspólności majątkowej to następnie przedmiot ten będzie stanowił składnik majątku wspólnego.  

Wspólność majątkowa, a wykup samochodu po orzeczeniu rozwodu

Niejednokrotnie jednak spłaty rat leasingowych są realizowane już po ustaniu małżeństwa, a w konsekwencji również po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. W takich sytuacjach małżonek – przedsiębiorca był przekonany, że skoro finalny wykup samochodu (czy też innego pojazdu lub maszyny) nastąpił już po uprawomocnieniu się orzeczenia o rozwodzie lub separacji stron, to wobec treści art. 31 § 1 k.r.o. będzie on stanowił składnik jego majątku osobistego. O ile sytuacja, w której samochód, który był przedmiotem leasingu, a którego finalny wykup nastąpił przed orzeczeniem rozwodu lub separacji będzie stanowił majątek wspólny małżonków nie budziła żadnych wątpliwości, o tyle sytuacja, w której do nabycia samochodu doszło już po orzeczeniu rozwodu lub separacji nie była taka oczywista. W tym miejscu, dla porządku warto również wskazać, że zgodnie z art. 45 § 1 k.r.o. każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, oprócz wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Wobec tego przy podziale majątku każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, co zwykle następuje po jakimś czasie od uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie lub separacji małżonków.

Orzeczenie Sądu Najwyższego

Przełomowe dla przedmiotowego zagadnienia okazało się orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II CSK 322/14, w którym Sąd określił sposób rozliczenia kosztów oraz korzyści wynikających z zawarcia przez małżonka – przedsiębiorcę umowy leasingu. Przedmiotem sporu w tej sprawie nie był co prawda samochód, a wzięta w leasing ładowarko-koparka, natomiast orzeczenie może mieć oczywiście „zastosowanie” również do leasingowanych samochodów. Zgodnie z orzeczeniem „Objęcie majątkiem wspólnym uprawnień i roszczeń wynikających z umowy leasingu miało ten skutek, że konieczne było ich uwzględnienie przy ustalaniu składu majątku wspólnego. Późniejsze (mające miejsce już po ustaniu wspólności majątkowej) przekształcenie roszczenia o zakup ładowarko-koparki w prawo własności tej maszyny nie zmieniło wspólnego charakteru praw majątkowych stron, skoro bowiem roszczenie o nabycie niepodzielnego przedmiotu przysługiwało im wspólnie, to tak samo traktować należy prawo, które powstało w wyniku realizacji tego roszczenia, nawet jeśli nabycie własności nastąpiło w wyniku czynności podjętych przez jednego małżonka po ustaniu wspólności. W tym wypadku dokonanie zakupu stanowiło działanie mające na celu zachowanie wspólnego prawa.” 

Sąd Najwyższy podkreślił zatem, że jeżeli pomiędzy małżonkami istniał ustrój wspólności majątkowej, to wynikające z umowy leasingu prawo do korzystania z przedmiotu umowy, niezależnie, czy będzie to samochód czy maszyna, oraz roszczenie o jego wykup, wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków, a nie osobistego leasingobiorcy. Co za tym idzie koszty uzyskania tego prawa nie mają charakteru nakładów na majątek osobisty. Podział majątku następuje według stanu istniejącego w chwili ustania wspólności majątkowej, natomiast sam fakt późniejszego wykupu przedmiotu leasingu stanowi realizację roszczenia o nabycie prawa majątkowego przysługującego małżonkom wspólnie. Po dokonaniu wykupu przedmiotu leasingu, stanie się on składnikiem majątku wspólnego rozwiedzionych małżonków, niezależnie od faktu, że samej czynności wykupu dokonuje samodzielnie jeden z małżonków, de facto już po ustaniu wspólności majątkowej. Konsekwentnie, Małżonek – przedsiębiorca, który po ustaniu wspólności majątkowej spłacał raty leasingu i poniósł koszty wykupu przedmiotu leasingu po jego zakończeniu ma prawo żądać od drugiego małżonka zwrotu połowy wydatków poniesionych przez niego z tego tytułu. Drugiemu z małżonków przypadnie zaś połowa wartości wykupionego samochodu.

Podsumowanie

Podsumowując, niezależnie od chwili dokonania faktycznego wykupu samochodu będącego przedmiotem leasingu, będzie on wchodził w skład majątku wspólnego, a konsekwentnie będzie podlegał późniejszemu podziałowi majątku i wspólnym rozliczeniom pomiędzy stronami. 

Jeżeli zainteresował Państwa opisany wyżej temat, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią (tel.: +48 17 307 07 66, +48 12 307 09 88 lub e-mail: kancelaria@ktmh.pl) oraz do umówienia spotkania w biurze Kancelarii w Rzeszowie lub Krakowie.


Jagienka Jaracz-Wilk

Jestem adwokatem przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Rzeszowie. Ukończyłam studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego na kierunkach prawo oraz administracja. Prowadzę sprawy rodzinne ze szczególnym uwzględnieniem spraw rozwodowych oraz alimentacyjnych. Zdobyte doświadczenie zawodowe wykorzystuję przeprowadzając również windykacje należności na rzecz Klientów Kancelarii.

Kontakt
Podane przez Państwa dane osobowe przetwarzane będą w celu i w zakresie niezbędnym do udzielenia odpowiedzi na przesłane zapytanie. Podstawą prawną przetwarzania jest w tym przypadku art. 6 ust. 1 lit. f RODO, czyli prawnie uzasadniony interes administratora w postaci kontaktu biznesowego z użytkownikami strony. Udostępnienie przez Państwa danych jest dobrowolne, jednakże jest ono niezbędne do udzielenia odpowiedzi na pytanie. Więcej informacji na temat przetwarzania Państwa danych osobowych przez Kancelarię TMH zawarto w Polityce prywatności.

Kancelaria Prawna TMH

Kancelaria Prawna TMH – Rzeszów
ul. Dominikańska 1A
35-077 Rzeszów

Tel: (17) 307 07 66
Kancelaria Prawna TMH – Kraków
Rynek Dębnicki 6/3
30‑319 Kraków

Tel: (12) 307 09 88
Ocena Google
5.0
Na podstawie 98 recenzji
×