Blog

Kiedy można żądać podwyższenia lub obniżenia alimentów?

Jak zostało wspomniane w jednym z poprzednich artykułów, a w szczególności w artykule https://ktmh.pl/kiedy-jest-mozliwa-zmiana-alimentow/, jeżeli zaistnieją odpowiednie przesłanki, uprawniony – zwykle dziecko oraz zobowiązany – przeważnie rodzic, mogą wnieść do Sądu pozew o zmniejszenie ewentualnie o zwiększenie alimentów. W niniejszym artykule zostaną przedstawione oba przypadki wraz z krótkim omówieniem. 

Kiedy możliwa jest zmiana alimentów?

Orzekając o zmianie wysokości alimentów, niezależnie od tego, czy będzie to podwyższenie, czy obniżenie alimentów Sąd bierze pod uwagę dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest zmiana, tj. wzrost lub zmniejszenie się usprawiedliwionych potrzeb małoletniego. Drugą natomiast jest wzrost lub zmniejszenie się majątkowych i zarobkowych możliwości zobowiązanego. Zmiana wysokości alimentów może nastąpić przy zmianie jednej z nich. Zazwyczaj bowiem wraz z dorastaniem dziecka zwiększają się jego usprawiedliwione potrzeby, które należy podzielić na następujące kategorie: 

  1. potrzeby fizyczne, tj. zapewnienie uprawnionemu optymalnego wyżywienia z uwagi na jego wiek i stan zdrowia, zapewnienie odpowiednich warunków mieszkaniowych, odzieży odpowiedniej do wieku i pory roku, środków higieny i opieki lekarskiej;
  2. potrzeby duchowe i kulturalne, tj. zapewnienie dziecku udziału w obrządku religijnym, zapewnienie mu wyjścia do kina, teatru, rozwijanie zainteresowań w zakresie sportu, gry na instrumencie, jak również zakup książek;
  3. potrzeby edukacyjne, tj. zapewnienie dziecku odpowiedniej do wieku i zdolności edukacji, tj. korepetycje, kupno wyprawki szkolnej, dodatkowe kursy i zajęcia;
  4. potrzeby wypoczynku i rozrywki, tj. wyjazd na wakacje, kolonię, kupno zabawek, wyjście na basen, wyjazd na wycieczkę.

Możliwości zarobkowe należy rozumieć nie tylko jako faktyczne zarobki zobowiązanego do płacenia alimentów, ale w orzecznictwie utrwalone jest, że zakres świadczeń alimentacyjnych wyznaczają takie zarobki i dochody, jakie osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy należytym wykorzystaniu swoich zdolności. Innymi słowy, Sąd bada każdy przypadek indywidualnie na chwilę orzekania, jakie są możliwości finansowe i zarobkowe zobowiązanego do płacenia alimentów. 

Podwyższenie alimentów

Jeśli choć jedna z przesłanek mogąca mieć znaczenie dla ustalenia wysokości alimentów ulegnie zmianie, wówczas należy wnieść do Sądu pozew o podwyższenie. 

Taka sytuacja ma w praktyce miejsce w przypadku np. awansu zawodowego, czy zmiany pracy na lepiej płatną przez zobowiązanego, jak również w przypadku odziedziczenia, czy otrzymania cennego składnika majątkowego np. mieszkania, które może generować dodatkowe dochody dla zobowiązanego. 

Jednakże należy zaznaczyć, że podwyższenie alimentów będzie zasadne w sytuacji, w której, nawet w braku powiększenia się dochodów zobowiązanego, uprawniony np. nagle poważnie zachoruje i będzie zmuszony do zakupu drogich lekarstw, specjalistycznego sprzętu medycznego, czy utrzymywania odpowiedniej diety. Niezależnie jednak od nieprzewidzianych i wyjątkowych sytuacji, to usprawiedliwione potrzeby małoletniego rosną systematycznie wraz z jego wiekiem, kolejnymi etapami edukacyjnymi czy pojawianiem się kolejnych zainteresowań. Przykładowo dziecko uczęszczające się do początkowych klas podstawówki będzie generować mniejsze koszty utrzymania aniżeli uczeń liceum, co związane jest z dodatkowymi zajęciami i większymi potrzebami. 

Obniżenie alimentów

Może również zdarzyć się sytuacja, w której z uwagi na zaistniałe zmiany słuszne staje się wniesienie powództwa o obniżenie alimentów. 

W praktyce taka sytuacja ma miejsce np. w sytuacji gdy zobowiązany do płacenia alimentów straci pracę, albo gdy w skutek pogorszenia się jego stanu zdrowia będzie zmuszony zrezygnować z pracy ewentualnie zmniejszyć jej wymiar, co zwiąże się ze zmniejszeniem lub całkowitą utratą wynagrodzenia. Na zmniejszenie możliwości majątkowych oraz zarobkowych zobowiązanego może wpłynąć również sprzedaż lub utrata majątku, który wcześniej przynosił jemu dochody, jak np. sprzedaż mieszkania i utrata z tego dochodu z tytułu najmu. 

Pozew o obniżenie alimentów może okazać się również celowy w sytuacji, gdy uprawniony rozpocznie pracę, pozwalającą mu na samodzielnie utrzymanie, ewentualnie zakończy proces edukacji, gdyż pamiętać należy, że samo osiągnięcie przez dziecko pełnoletności nie oznacza, że obowiązek alimentacyjny względem niego automatycznie ustaje. Obniżenie alimentów jest również zasadne w sytuacji, gdy w chwili orzekania o alimentach dziecko korzystało ze specjalnych leków lub rehabilitacji, natomiast wskutek poprawy stanu zdrowia aktualnie dziecko nie ma już takich potrzeb.

Pozew o obniżenie lub podwyższenie alimentów

Powództwo o podwyższenie lub obniżenie alimentów można wnieść do Sądu Rejonowego według miejsca zamieszkania dziecka. Uprawniony do dochodzenia roszczeń alimentacyjnych jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, w tym również opłat od pozwu. W przypadku jednak, gdy z powództwem o obniżenie alimentów występuje zobowiązany do ich płacenia, powinien on wnieść opłatę od pozwu, która jest określona w art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych widełkowo i wynosi m.in.: w sprawach ponad 500 złotych do 1500 złotych – w kwocie 100 złotych, w sprawach ponad 1500 złotych do 4000 złotych – w kwocie 200 złotych, ponad 4000 złotych do 7500 złotych – w kwocie 400 złotych, etc. 

Podsumowanie

Podsumowując, wraz ze zmianą jednego z kryteriów mających wpływ na wysokość świadczeń alimentacyjnych, tj. usprawiedliwionych potrzeb dziecka ewentualnie możliwości finansowych i zarobowych zobowiązanego możliwa jest zmiana wysokości orzeczonych wcześniej świadczeń alimentacyjnych. Istotny jest przy tym jedynie stan faktyczny istniejący w chwili orzekania o alimentach. 

Jeżeli zainteresował Państwa opisany wyżej temat, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią (tel: +48 17 307 07 66 e-mail: kancelaria@ktmh.pl).

Jagienka Jaracz – Wilk – adwokat w Kancelarii Prawnej TMH 

Kontakt
Podane przez Państwa dane osobowe przetwarzane będą w celu i w zakresie niezbędnym do udzielenia odpowiedzi na przesłane zapytanie. Podstawą prawną przetwarzania jest w tym przypadku art. 6 ust. 1 lit. f RODO, czyli prawnie uzasadniony interes administratora w postaci kontaktu biznesowego z użytkownikami strony. Udostępnienie przez Państwa danych jest dobrowolne, jednakże jest ono niezbędne do udzielenia odpowiedzi na pytanie. Więcej informacji na temat przetwarzania Państwa danych osobowych przez Kancelarię TMH zawarto w Polityce prywatności.

Kancelaria Prawna TMH

ul. Dominikańska 1A,
35-077 Rzeszów

Tel: (17) 307 07 66

Rynek Dębnicki 6/3,
30‑319 Kraków

Email: kancelaria@ktmh.pl